Эхэ хэлэн – манай баялиг


Многократный победитель конкурсов веб-проектов в поддержку и развитие бурятского языка, сохранение традиций и культуры бурят-монгол.

Буддын шажантанай заншалта Сангхын үүсхэлээр эмхидхэгдэдэг буряад хэлэ мэдэлгээр һургуулиин үхибүүдэй “Эхэ хэлэн-манай баялиг” гэһэн 16-дахи наадам  2017 оной февралиин 17-до Ивалгын дасанда болобо. Тэмсээн-наадамда хабаадахаяа 57 һургуулиин һурагшад сугларһан байна.

Наадамай эхиндэ хамба лама Дамба Аюшеев үхибүүдые мэндэшэлэн амаршалаад,  амжалта туйлахые хүсэнэб  гээд хэлэбэ.

“Буряад Үнэн” хэблэлэй байшангай захирал Баир Дашеевич Балданов үхибүүдтэ Буряад арадай ирагуу найруулагша Николай Дамдиновай “Буряад хэлэн” шүлэг  һануулаад, тэмсээндэ илалта туйлахые үхибүүдтэ хүсэбэ.

"Хоёр хэлэеэ тэгшэ мэдэе", "Хэнэй хэлэн баян бэ?",  “Оньһон үгэ оностой, олоной үгэ тудастай”  гэһэн тэмсээнэй асуудалнууд  ганса буряад хэлэеэ мэдэхэ байхын хажуугаар, ухаагаа гүйлгэхэ, түргэн шиидхэбэри абаха, үгэ хэлэндэ бэрхэ байха, һанажа ядахагүй һүбэлгэн байхые һургана.

Үхибүүд тэмсээндэ  дуратайхан бэлдэнэ,  эдэбхитэйгээр хабаадана, мүрысөөнэй асуудалнуудта өөртөө найданги тодоор харюусадаг боложо байна гэжэ ажагламаар. Асуудалнуудта харюусахадаа, үхибүүд  ухаагаа гүйлгэжэ һурана,  хадуужа абаха шадабаринь  хүгжэнэ, үхибүүд олон зоной урда дуугаржа, зүрхэтэйгээр харюусажа һурана.

“Эхэ хэлэн – манай баялиг” наадамай бүхы тэмсээнүүдэй дүнгүүдээр Бэшүүрэй аймагай Харлан нютагай үхибүүдэй бүблдүлэг 95,6 оноо абажа, нэгэдэхи һуури эзэлбэ.  Харланда эхин классуудай һургуули байна, аха классуудай һурагшад автобусоор үдэр бүри Булаг (Окино-Ключи)  ошожо һуралсана.  Харланайхид недондо жэлһээ хабаадажа эхилээ, ерэ ерэһээр түрүүшын һуурида гараад лэ байдаг, мүнөө гурбадахияа илалта туйлаба. Илалтын эшэ үндэһэн хаанаһаа гээшэб?

Харланай бүлэгэй Дайндаров Барас, Алтана Бурунова хоёртой хөөрэлдөөнһөө:

-Илалта туйлахадатнай таанадта хэн туһалааб?

-Манай нютагай гулваа Бэлигтэ Дамбиевич Жигжитов бидэнтэй үдэр бүри бэлэдхэл хэдэг. Маани сээжэлдэдэгбди, асуудалнуудта харюунуудые бэлдэдэгбди, нютагайнгаа аялгаар хөөрэлдэдэгбди.

-Аба эжыдээ газаа гэртэхиие хэжэ, туһалдаг гут?

-Уһа асарха, үхэрэй шабааһа түүхэ, түлеэ хахалха, түлеэ гэртэ оруулха гэхэ мэтэ ажал хэжэ хамһалсадагбди (нютагай аялгаар харюусана).

-Энэ наадамда бэлдэхэдэтнай, бэлэн бэшэ байгаа гү?

- Маани уншахадаа, миин сээжэлдэнгүй, бүгэдэнэй түлөө, аба эжынгээ, Уянга дүүгэйнгөө түлөө зальбаржа, буян үйлэдэнэб гэжэ этигэжэ сээжэлдэхэдэ, һайнаар хадуугдана,  тиигээд олоороо ушахадамнай  намда гоё байдаг,-гэжэ Алтана Бурунова уриханаар энеэбхилэн хэлэбэ.

Жаргалантын һургуули  Жаргалантын һургуулиин Хамбын наадамай боложо байхада,  Жаргалантын гулваа Цыретор Халзанов,   Жаргалантын һургуулиин буряад хэлэнэй багша Арюна Халзанова хоёрой бүлэдэ табадахи үхибүүн түрэбэ гэһэн баярта мэдээсэл Хамба лама Дамба Аюшеев дуулгаад, “жаргалантынхид табадахи һуурида шалгараад  гараба, харин багшань табадахи үхибүүгээ түрэбэ, ямар дэмбэрэлтэ мэдээсэл дуулгаба гээшэб, амаршалнабди! “ гээд нэмэжэ хэлэбэ.

«Оньһон үгэ оностой, олоной үгэ тудастай» гэһэн тэмсээндэ хабаадагшад өөһэдынгөө дураар оньһон үгэ шэлэн абаад, удхаарнь шог удхатай хөөрөө бэлдэхэ даабаритай байгаа. Энэ тэмсээндэ Дээдэ-Үшөөтэйн һургуулиин Раднаев Чимит-Доржо түрүү һуури эзэлбэ. Улаан-Үдын 9-дэхи һургуулиин

Эржена Ажеева “Тэнэг тархи хүлэй зоболон. Уймар тархи улын зоболон” гэжэ оньһон үгэдэ тааруулжа, хоёр хүнэй түлөө ехэ бэрхээр наадаба. Түрүү һуури эзэлээшгүй һаа, үшөө урдань үндэр дабаанууд...

Сотниковой һургуулиин һурагша Дарима Багдаева “Уран бэлигтэй, ульгам хэлэтэй” гэһэн тэмсээндэ 2-дохи һуурида гараба. Тэрэ хамбын наадамда оло дахин эдэбхитэй хабаададаг юм.

Уран баримал гэжэ мүрысөөндэ 29-дэхи гимназиин 6-хи классай һурагша Цыдыпова Катьяна 12 амитадые уран гоёор, шадамар бэрхээр дархалжа, нэгэдэхи һуури эзэлээ юм. Хүгшэн эжытэеэ хоюулан илалта туйлаһандаа баяртайнууд  ябана һэн.

Зэдын аймагай Петропавловкын гимназиин 10-дахи класста һуралсадаг  алтай үндэһэтэн Айдар Тюхтенев  үлгы дархалха даабари абахадаа, буряад үлгы дархалха (ород качалка дархалаа)  гэжэ ойлгоогүйһөө боложо, түрүү һуури эзэлжэ шадаагүй.  Удаадахи урилдаануудта дахяад ерээд, хабаадажа, илалта туйлаха байха гэжэ этигэнэб.

Уран гартан урилдаанда үнихэнэй ябажа байһан басагад  арһа өөһэдөө  элдээд, гоё торгон гадартай дэгэлнүүдые оёжо олоной анхаралда табиба. 29-дэхи гимназиин Чойдонова Алина, Селендумын Шишмарева Марина, Харганын  Балданова Виктория, Сужын һургуулиин Олеся Убушеева гэгшэд  Баярма Митупова багшада заалгажа, оёжо һураа юм. Балданова Виктория мүнөө наадамда “Уран гартан” гэһэн урилдаанда нэгэдэхи һуури эзэлбэ.

-Үхибүүд энэ наадамда бэлдэхэдээ дуратайгаар ябадаг. Ивалгын дасан ерэхэдээ, ондоо нютагай үхибүүдээр танилсана,   бэе бэеынгээ шадабари харана, олон зоной дүхэриг соо бэеэ яагаад абажа ябахаб гэжэ һурана, буряад хубсаһаяа үмэдөөд омог дорюун алхалалдана, буряадаараа хөөрэлдэжэ дадана,- гэжэ Ивалгын һургуулиин багша Зориг Шойнжонов һанамжаяа намтай хубаалдаба.

Буряад Уласаймнай телекомпани “Эхэ хэлэн – манай баялиг”  наадамые февралиин 18-да сэнхир дэлгэсдэ харуулба. Иигэжэ БГТРК-ай ажалшад буряад хэлэеэ хүгжөөн һалбаруулха, хадагалан  хамгаалха хэрэгтэ хубитаяа оруулжа, Буряад оронойнгоо нютаг бүхэндэ “Эхэ хэлэн – манай баялиг”гэжэ наадамые дамжуулан  нэбтэрүүлжэ байхадань баясамаар байна

  1. 5
  2. 4
  3. 3
  4. 2
  5. 1

(0 голосов, в среднем: 0 из 5)